Jamina Vale

ਜਮੀਨਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਵੱਲੋਂ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਨਾਵਲ ਹੈ ਜੋ ਪੰਜਾਬੀ ਸਮਾਜ ਦੇ ਗੰਭੀਰ ਤੇ ਕੜਵੇ ਸੱਚ ਨੂੰ ਬੇਨਕਾਬ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਪਾਰੋ ਵਾਂਗ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਖਰੀਦ-ਫਰੋਖਤ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮਰਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਕੀਮਤ ਅਤੇ ਮਾੜੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਜੀ ਰਹੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਦੁਖਾਂਤਕ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਨਾਵਲ ਦੇ ਇਸ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਾਰੋ ਨੇ ਕੁਝ ਕੁੜੀਆਂ ਲਈ ਗਾਹਕ ਲੱਭਣੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਮਤ ਲਾਉਣੀ, ਰੋਟੀ-ਕੱਪੜੇ ਦੀ ਲੋੜ ਦੇ ਨਾਂ ‘ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਚਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ-ਰੰਗ, ਅੱਖਾਂ ਅਤੇ ਵਾਲਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਕੇ ਲੇਖਕ ਸਮਾਜ ਦੀ ਔਰਤਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਲਾਲਚ ਭਰੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਔਰਤ ਦੀ ਖਰੀਦ-ਫਰੋਖਤ, ਦਰਦ, ਲਾਚਾਰੀ ਅਤੇ ਲੁੱਟ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰ ਬਿੰਦੂ ਬਣਾਕੇ ਸਮਾਜਕ ਅਨਿਆਏ, ਵਿਸ਼ਵਾਸਘਾਤ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਜਬਰ ਨੂੰ ਬੜੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜਮੀਨਾਵਾਲੇ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਨਾਵਲ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਮਾਜ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਅੰਧੇਰੇ ਪਾਸੇ ਦੀ ਪਹਚਾਣ ਹੈ।