Moh-Maaya

ਮੋਹ –ਮਾਇਆ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਿਕਾ ਦਲੀਪ ਕੌਰ ਟਿਵਾਣਾ ਦਾ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਨਾਵਲ ਹੈ, ਜੋ ਪਰਿਵਾਰਕ ਸੰਬੰਧਾਂ, ਪਰਦੇਸੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੀ ਕਸ਼ਮਕਸ਼ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਲੇਖਿਕਾ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ “ਮੋਹ” ਅਤੇ “ਮਾਇਆ” — ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅਟੁੱਟ ਹਿੱਸੇ ਹਨ, ਜਿਹੜੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਵੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜੋੜਦੇ ਹਨ।

ਕੇਵਲ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਿਹਨਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਕੁਲਜੀਤ ਉਸਦੀ ਸਾਂਝੀਦਾਰ ਹੈ ਜੋ ਘਰ ਦੀਆਂ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਦੋਵੇਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਚਿੱਠੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ — ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਬੇਬੇ ਦੀ — ਤਾਂ ਸਾਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਉਸ ਚਿੱਠੀ ਨੂੰ ਮਿਲ ਬੈਠ ਕੇ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ, ਮਾਂ ਦੀ ਮਮਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮੂਲ ਨਾਲ ਜੁੜਾਅ ਦੁਬਾਰਾ ਜੀ ਉਠਦੇ ਹਨ।

ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਟਿਵਾਣਾ ਜੀ ਦੀ ਲਿਖਤ ਦਾ ਇਕ ਸੁੰਦਰ ਨਮੂਨਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਸਾਦੇ ਘਰੇਲੂ ਪਲਾਂ ਰਾਹੀਂ ਡੂੰਘੀ ਭਾਵਨਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮਿਹਨਤ, ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਉਡੀਕ, ਮਾਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਤੇ ਘਰ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ — ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੋਹ ਮਾਇਆ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਹਿਜਤਾ ਤੇ ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।