Rahass Bani

ਰਹੱਸ ਬਾਣੀ ਓਸ਼ੋ ਦੀ ਆਤਮਿਕਤਾ ਭਰੀ ਕਿਤਾਬ ਹੈ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਸਰੂਪ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਮਝਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਸਦੀ ਦਰ ਸਦੀ ਸੋਚਾਂ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਅਸਲੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਦੂਰ ਚਲਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਾਰੀ ਸਿਰਜਣਾ ਇੱਕੋ ਸੱਚ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਪਦਾਰਥਕ ਤੇ ਰੂਹਾਨੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਧਿਆਨ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਝਾਕਦਾ ਹੈ, ਤਦੋਂ ਹੀ ਉਹ ਉਸ ਸੱਚ ਨੂੰ ਪਛਾਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਕਤਾ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਨਾਲ ਗਹਿਰਾ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਗੁਰਬਾਣੀ ਸਾਫ਼ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ:
“ਮਨ ਤੂੰ ਜੋਤਿ ਸਰੂਪੁ ਹੈ ਆਪਣਾ ਮੂਲੁ ਪਛਾਣੁ” (ਅੰਗ 441)
ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਅਸਲ ਸਰੂਪ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਬਾਹਰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਅੰਦਰਲੀ ਖੋਜ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਉਹ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕਿਤਾਬ ਇਹ ਵੀ ਸਮਝਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸੱਚਾ ਜੀਵਨ ਉਹੀ ਹੈ ਜੋ ਦਿਖਾਵੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਸਾਦਗੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਵੇ। ਗੁਰਬਾਣੀ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਅਤੇ ਸਾਧਾਰਣ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸਿਖਿਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ:
“ਸਚਹੁ ਓਰੈ ਸਭੁ ਕੋ ਉਪਰਿ ਸਚੁ ਆਚਾਰੁ” (ਅੰਗ 62)
ਗਿਆਨ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਹੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਅਸਲੀ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਕੇ ਹੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਜਾਦੂ ਅਨੁਭਵ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਗੱਲ ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ:
“ਗਿਆਨ ਅੰਜਨੁ ਗੁਰਿ ਦੀਆ ਅਗਿਆਨ ਅੰਧੇਰ ਬਿਨਾਸੁ” (ਅੰਗ 293)
ਰਹੱਸ ਬਾਣੀ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਤਮਿਕ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਹੈ। ਇਹ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀਆਂ–ਜੁਲਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਖੋਜ ਵੱਲ ਮੋੜਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਅਸਲੀ ਸਰੂਪ ਨਾਲ ਮਿਲਾਉਂਦੀ ਹੈ।